Chemische recycling in Europa: één stap vooruit, twee terug?

2 minuten
Verlichte raffinaderij met schoorstenen in de avond

Hoe staat het met chemische recycling in Europa? Tijdens de livestream Sustainable Plastics Live op 22 oktober bespraken Beatriz Santos, editor van Sustainable Plastics, en Don Loepp, editor van Plastics News, de stand van de sector en hun indrukken van de beurs Fakuma in Friedrichshafen. Tom Claessen, programmalijnmanager bij Circular Plastics NL, volgde het gesprek en zette de belangrijkste punten voor ondernemers op een rij.

Stand van de sector

Volgens de sprekers zet de chemische-recyclingsector één stap vooruit en twee terug. In Europa draaien ongeveer tien installaties, waarvan slechts drie à vier bedrijven op commerciële schaal. Het afgelopen jaar zijn veel projecten stilgelegd of kwamen zij niet tot een investeringsbesluit; recent zijn ook installaties in aanbouw stilgelegd. Enkele grote plannen lopen wel door.

De sector erkent dat eerdere beloftes overtrokken waren. Het idee dat elke ongesorteerde, ongereinigde plasticstroom verwerkt kan worden, bleek niet te kloppen: goede output vraagt veel werk aan de inputzijde.

In het webinar kwamen onder meer deze projecten aan bod: BlueAlp in Oostende, met een tweede project samen met LBC Tank Terminals dat volgens het bedrijf in 2028 start; Plastic Energy in Spanje (circa 4.000 ton per jaar) en in Geleen (circa 20.000 ton per jaar); MoReTec-1 van LyondellBasell in Duitsland, met een opstart tussen 2028 en 2030; en SYNPET en Kolmar in Antwerpen, gepland met 250.000 ton input en circa 110.000 ton output.

Wachten op regels en afnemers

De grote installaties die tussen 2028 en 2030 moeten starten, wachten op twee dingen: definitieve regels voor mass balance onder de PPWR en afnamecontracten met merkeigenaren. Die afnemers zijn er nauwelijks. Bedrijven willen nu al commitments van merken, vragen om eerder ingaande verplichtingen en pleiten voor een voorkeur voor ‘made in Europe’ in toekomstige wetgeving. Zonder dat hebben zij naar eigen zeggen niet genoeg geld om tot 2030 te overbruggen.

Regelgeving en tijdpad

Chemisch gerecyclede inhoud telt al mee onder de SUPD en komt er naar verwachting ook onder de PPWR en de ELVR. Alleen de toerekeningsregels liggen nog niet vast.

  • PPWR: van toepassing sinds augustus 2026. De Europese Commissie moet de mass-balance-regels uiterlijk 31 december 2026 publiceren; de sector verwacht vertraging tot het eerste kwartaal van 2027. De doelen voor recycled content gelden per 1 januari 2030, waaronder 10% recyclaat voor contactgevoelige niet-PET-verpakkingen.
  • SUPD: de doelen gelden sinds 2021, alleen voor PET-flessen. De Commissie heeft dit jaar een fuel-exempt mass balance voor de SUPD vastgesteld. Dat geldt als juridisch precedent voor de PPWR en de ELVR.
  • ELVR: dit jaar aangenomen, met doelen vanaf 2032. De tekst erkent chemisch gerecyclede inhoud; de toerekeningsregels volgen nog, volgens Beatriz Santos naar verwachting rond 2028.

Het grootste risico is vertraging. Publiceert de Commissie de PPWR-regels pas in het eerste kwartaal van 2027, dan schuiven de doelen naar verwachting mee naar later in 2030.

Het mass-balance-debat

Alle partijen aanvaarden een fuel-exempt mass balance: wat tot brandstof wordt verwerkt, telt niet mee als recycled content. Europa koos voor deze benadering; alternatieven waren free allocation en polymer-only. De discussie gaat over de vraag hoe recycled content wordt toegerekend als een installatie zowel brandstof als grondstof voor de kraker maakt.

Pyrolyse-olie wijkt sterk af van virgin naphtha en moet eerst geschikt worden gemaakt als kraakvoeding. Dat kan in een aparte upgrader: duurder, maar alle output gaat naar de kraker en telt volledig mee. Het kan ook door co-processing met fossiele grondstof in een raffinaderij. De raffinaderij maakt dan zowel kraakvoeding als brandstof, en de EU rekent proportioneel toe: alleen het kraakvoedingsaandeel krijgt credits.

Het rekenvoorbeeld uit het webinar, uitgaande van 100 ton pyrolyse-olie, laat het verschil zien. Een aparte upgrader met 80% rendement levert 80 ton toerekenbaar recyclaat op. Bij co-processing in een raffinaderij, verdund met fossiele naphtha in een verhouding van 1 op 100, blijft daar 20 ton van over. Dat is een factor vier minder. Raffinaderijen vinden chemische recycling daardoor nauwelijks rendabel.

Prijs en vraag

Prijs is de beslissende beperking. Volgens een recent JRC-rapport is chemisch gerecycled materiaal via pyrolyse tot 3,7 keer duurder dan virgin; depolymerisatie is iets goedkoper. Strikte fuel-exempt-toerekening drijft de kosten verder op. Merkeigenaren weigeren tot nu toe een meerprijs te betalen. Op de CRE-conferentie vroegen recyclers merkeigenaren om elkaar in het midden tegemoet te komen.

Vraag ontstaat naar verwachting pas rond 2030, met het PPWR-doel van 10% recyclaat voor contactgevoelige niet-PET-verpakkingen. Mechanisch gerecycled PP en PE zal daarvoor tekortschieten, mede omdat EFSA het nog niet heeft goedgekeurd.

Fakuma 2026

De beurs was stil en bracht weinig nieuws; de bezoekcijfers lagen iets onder die van de vorige editie. Voor recyclers blijft de markt zeer moeilijk. Lichtpunten waren automotive, gedreven door de ELVR-eis van circa 2 tot 3% van het autogewicht aan closed-loop recyclaat, en plastics voor datacenters en elektronica. Ook in automotive betalen klanten echter geen meerprijs. Opvallend was een kleine Duitse chemische recycler die polyamide depolymeriseert, een stroom die mechanisch lastig te recyclen is.

Duitse plastictaks

Duitsland wil de EU-plasticheffing op niet-gerecycled verpakkingsplastic niet langer uit de rijksbegroting betalen, maar doorbelasten aan bedrijven. Het voorstel noemt € 550 per ton. Een ontwerp van begin oktober noemt een mogelijke vrijstelling voor verpakkingen met gerecyclede inhoud; het minimumaandeel moest nog worden bepaald. Twee dagen voor het webinar haalde het voorstel de kabinetsgoedkeuring niet. De coalitiepartners moeten opnieuw onderhandelen; de beoogde inwerkingtreding is zomer 2027.

Deel dit artikel: